محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

593

تحفه خانى ( فارسى )

تقديم كند و اگر چنانچه در شخص دمويت نباشد و ضعيف و نحيف باشد و فصد مخاطره و زينهار درين باب اقدام ننمايد و خون مصلح سودا را اخراج نبايد كرد و بقول جمله اطبا عمل نبايد نمود و سعى در اخراج ماده سودا بايد كرد بعد از ظهور نضج و شربت كه اصحاب تپ ربع را موافق است اختيار ماء الشعير ساده است با قدرى قند و اين تدبير را از جمله مشروب داشته‌اند و يا شربت نيلوفر و يا جلابى كه بارد باشد مثل شيرهء خرفه با سكنجبين و يا سكنجبين در بعضى اوقات و يا شربت حماض و يا سيب و تخم ريحان چنانچه از شربتها از هركدام كه موجود شود ده مثقال و تخم ريحان شسته يك مثقال و يا مقلى و مطبوخ از تخم خيارين و تخم كاسنى و كثوث از هريك دو مثقال بيخ سوسن تراشيده و زرك از هريك يك مثقال و نيم گاؤزبان سه مثقال مجموع ادويه در قدرى آب كه معالج مناسب داند طبخ كرده صافى ساخته هفت مثقال قند و يا سكنجبين درو آميخته بخورد و اگر ترياق فاروق ميسر باشد بعد از نضج ماده مرض و استفراغ خلط موجب مرض و تنقيه بدن از خلط بايد كرد و گاه چنانست كه احتياج به مثل شربت آلو و يا نقوع آلو نيز مىشود و هرجا كه سودا صفراوى باشد و مسهلات درين تپ بايد كرد كه در ثانى روز راحت واقع شود روز اول راحت دخول حمام بايد و مراعات سودا به ترطيب بآبهاى ملايم حمام بايد كرد و آنچه سوداى حاصل از احتراق صفرا را واجب آنست كه در مسهل او شاهتره و پوست هليله زرد و محموده بايد كرد مقدارى كه معالج صايب التدبير لايق داند و در سوداى كه حصول او از احتراق بلغم باشد در مسهل او هليله كابلى و تربد و بسفايج و غاريقون بلكه شحم حنظل بصواب‌ديد طبيب بايد انداخت مطبوخى كه نافع درين مقام است عناب